Trước hết, về ngữ căn (etymology), từ Hồng Y
(Cardinal) xuất phát từ nguyên ngữ Latin CARDO có nghĩa là “cái bản lề"
(hinge) tức bộ phân then chốt để giữ cho cánh cửa được đứng vững trong khung cửa.Từ ý nghĩa tượng trưng này, các Hồng Y được mệnh danh là “những vị Hoàng tử (
princes) của Giáo Hội với 2 chức năng rất quan trọng sau đây:
Trước hết, về ngữ căn (etymology), từ Hồng Y
(Cardinal) xuất phát từ nguyên ngữ Latin
CARDO có nghĩa là “cái bản lề" (hinge) tức bộ phân then chốt để giữ cho
cánh cửa được đứng vững trong khung cửa.Từ ý nghĩa tượng trưng này, các Hồng Y
được mệnh danh là “những vị Hoàng tử (princes) của Giáo Hội với 2
chức năng rất quan trọng sau đây:
1- Là
cố vấn để đóng góp ý kiến (kiến thức và khôn ngoan) cho Đức Thánh Cha trong việc
điều hành và cai tri Giáo Hôi Công Giáo hoàn vũ.
2- Khi
vào Mật nghị (Conclave) để bầu Giáo Hoàng mới, tất cả các Hồng Y đủ điều kiện
theo luật bầu cử đều đương nhiên là các ứng
viên (potential candidates có thể được bầu chứ không ra ứng cử) và cũng là những
người được quyền bỏ phiếu chọn (elector) Giáo Hoàng mới khi đương kim Giáo
Hoàng qua đời (x. Giáo luật (1983), số 349)
Theo Luật bầu Giáo Hoàng hiện hành, áp dụng từ
nhiều năm qua, thì khi tròn 80 tuổi, các Hồng Y không còn được tham dự Mật nghị để
bầu Giáo Hoàng mới hay tham dự bất cứ mật hội nào do Đức Thánh
Cha triệu tập và chủ tọa để bàn thảo về
một vấn đề quan trọng nào của Giáo Hội.Thêm nữa, khi các Hồng Y đến tuổi 75, và hiện đang coi sóc các Tổng Giáo Phận hay các Bộ hoặc Cơ quan trọng yếu trong Giáo Triều Roma thì cũng phải xin từ chức, để tùy Đức Thánh
Cha quyết định chấp nhận hay cho lưu nhiệm thêm. Thí dụ, trường hợp Đức đương kim Giáo Hoàng Bê-nê-đích-tô
16, khi đang còn làm Tổng Trưởng Thánh Bộ
Giáo Lý Đức Tin, đã xin nghỉ hưu năm ngài 75 tuổi nhưng đã được Đức cố Giáo
Hoàng Gioan-Phaolô II yêu cầu tiếp tục
nhiệm vụ thêm thời gian nữa, nên ngài vẫn
đảm trách chức vụ Tổng Trưởng trên cho đến
khi ngài được bầu lên ngôi Giáo Hoàng ngày 19-tháng 4 năm 2005 (x.giáo luật 354)
Trước năm 1917 tức là năm ban hành bộ Giáo luật
cũ, (giáo luật mới 1983 thay giáo luật cũ 1917) các Hồng Y có thể là những giáo
dân không có chức linh mục hay giám mục.
được Giáo Hoàng ban cho tước vị này vì những lý do riêng tư. Nhưng với Giáo luật
năm 1917, thì người thường dân không còn được chọn nữa, mà chỉ dành cho các
linh mục hay giám mục xuất sắc mà thôi. Đến thời Đức cố Giáo Hoàng Gioan XXIII,
thì ai được phong tước Hồng Y cũng phải được thụ phong Giám mục nếu vị đó chưa
là giám mục. Tuy nhiên cho đến nay thì tước
Hồng Y vẫn còn được trao cho một số linh mục xuất sắc, từng giữ các chức vụ
quan trọng trong Tòa Thánh hoặc là những
thần học gia nổi tiếng như các linh mục Yves M.J Congar (O.P) Henri de
LuBac và Allen Dulles (SJ) ( đều đã qua đời)... Trong đợt Hồng Y mới được công bố
ngày 06 tháng 1 vừa qua, cũng có 3 linh
mục xuất sắc, từng phục vũ đắc lực trong
Giáo Triều được chọn làm Hồng Y. Các tân Hông Y sẽ được trao mũ đỏ ngày 18
tháng 2 này tại Đền Thánh Phêrô.
Cũng cần nói thêm là khác với thông lệ trong
quá khứ khi Hông Y được chọn từ những gia đình quí tộc ỏ Âu Châu hoặc những người
được Giáo hoàng ưu đãi, thưởng công riêng, các Hồng Y ngày nay phần lớn xuất
thân từ những gia đình đạo đức, bình dân, phải là nam giới và ít nhất là người
có chức linh mục và “ trỗi vượt về đạo
lý, tác phong, đạo đức và khôn ngoan” (x. giáo luật số 351 & 1). Nhưng thường
là các giám mục xuất sắc về đức độ và khả
năng để có thể trở thành Giáo Hoàng cai quản Giáo Hội trong tương lai. Lại nữa,
vì Hồng Y có thể là linh mục, nên nếu vị này được đắc cử Giáo Hoàng thì phải được Hồng
Y niên trưởng tấn phong chức Giám Mục trước khi
đăng quang (nhậm chức Giáo Hoàng) (x.giáo luật số 355, &1).
Tuy
nhiên việc này chưa từng xảy ra vì các Hồng Y từ nhiều thập niên qua đều là những
vị có chức Giám mục hay đã được tấn
phong giám mục sau khi được phong tước Hồng Y.
Như thế
cho thấy chức Giám mục là chức thánh quan trọng nhất của Giáo Hội, vì Giám mục
là những người kế vị các Thánh Tông Đồ trong chức năng và sứ mệnh rao giảng Tin
Mừng cứu độ, dạy dỗ chân lý và cai trị Giáo Hội. Chúa Giêsu xưa chỉ chọn các
nam Tông Đồ, mà người kế vị các ngài là các Giám mục ngày nay trong Giáo Hội. Hồng
Y không phải là một chức thánh mà chỉ là tước vị (Title) do Giáo Hội đặt ra vì
nhu cầu chọn người kế vị Thánh Phêrô, tức Đức Thánh Cha cũng là Giám mục Rôma
và là Thủ lãnh Giáo Hội Công Giáo hoàn
vũ.
Các Hồng Y họp lại thành Hồng Y Đoàn riêng biệt
(College of Cardinals) do một vị làm
niên trưởng (Dean)
Có 3 đẳng cấp Hồng Y sau đây.
1- Hồng
Y Giám mục; (Cardinal bishops) là những giám mục từng coi sóc những giáo phận
chung quanh Rôma nhưng nay là những Hồng Y thâm niên làm việc trọn thời gian (full-time) trong
Giáo Triều Roma. (Roman Curia)
2- Hồng
Y Linh mục (Cardinal Priests) là những Hồng Y hoăc làm việc trong Giáo Triều hoặc
đang coi sóc cácTổng Giáo Phận ngoài Roma
tức là các Tổng Giáo phận ở Ý hay ở các quốc gia trên thế giới như
Paris, New York, Sydney, Houston, Saigon, Manilla v.v
3- Hồng
Y Phó Tế (Cardinal Deacons) từng là những Giám mục hiệu tòa (Titular Bishops)
tức là không coi sóc Giáo phận nào,và đang làm việc trọn thời gian trong Giáo
Triều.
Khi các Hồng Y họp kín để bầu Giáo Hoàng mới, Hồng
Y Trưởng đẳng Phó tế sẽ công bố danh tánh vị được đắc cử và có thể thay thế Đức
Thánh Cha để trao dây Pallium cho các tân Tổng Giám mục hoặc cho người đại diện
các vị vắng mặt. (x. giáo luật số 355, & 2)
Thêm nữa, tất cả các Hồng Y, khi được Đức Thánh
Cha chọn và trao tước vị này, đều được
chỉ đinh tước hiệu (Title) của một thánh đường trong hoặc ngoài Rôma. Với tước
hiệu đó, tân Hồng Y đến thánh đường được
chỉ định để nhận tòa nhưng không có quyền quản trị nào về hành chánh, nhân sự
cũng như tài sản của thánh đường đó, mà chỉ hiệp thông để hỗ trợ về mặt tinh thần mà thôi.(giáo luật số 357 &1)
Sau hết, tất cả
các Hồng Y, nếu không đảm nhận chức
vụ Tổng Giám Mục để coi sóc các Tổng
giáo phận ở đâu trên thế giới, thì đều
phải cư trú ở Rôma hoặc phải trở về Giáo
đô khi Đức Thánh Cha triệu tập để họp bàn việc gì quan trọng của Giáo Hội (giáo
luật số 356)
Chúng ta cầu nguyện nhiều cho các Hồng Y –cách
riêng cho 22 Tân Hồng Y của Giáo Hội để các ngài xứng đáng lãnh nhận và chu
toàn những nhiệm vụ mà Giáo Hội trao phó.
LM. Phanxicô Xaviê Ngô tôn Huấn
